Wspomnienie o Ani – dr Annie Milewskiej-Młynik

Dodane przez: Beata Żyłkowska - Sierpień 8th, 2018

8 sierpnia 2018 r. pożegnaliśmy zmarłą w ostatni dzień lipca br. dr Annę Milewską-Młynik – pracownika Muzeum Niepodległości w Warszawie, badacza i popularyzatora tematyki kresowej i zesłańczej, przyjaciela środowisk kresowych, sybirackich i łagierniczych, a przede wszystkim muzealnika – kustosza dyplomowanego ratującego i eksponującego materialne i duchowe ślady polskości na Kresach Wschodnich RP oraz sowieckich represji wobec zamieszkałej tam ludności polskiej.

Dr Anna Milewska-Młynik (1950–2018), z wykształcenia etnograf pracujący w tym zawodzie od ukończenia studiów na Uniwersytecie Warszawskim, w 1993 r. podjęła pracę w Muzeum Niepodległości w Warszawie. To dzięki jej działaniom powstały tu kolekcje Krzemieniecka i Sybiracka, gromadzące pamiątki dokumentujące historię małego miasteczka na Wołyniu ze słynnym Liceum Krzemienieckim oraz zesłańcze losy Polaków w czasach stalinowskich. Nie było to łatwe, gdyż tematyka ta w okresie Polski Ludowej była przemilczana, a nawet ukrywana wręcz przed polskim społeczeństwem. Dzięki współpracy z krzemieńczanami, Związkiem Sybiraków, Stowarzyszeniem Łagierników Żołnierzy Armii Krajowej i innymi organizacjami udało się przygotować i otworzyć szereg wystaw, jak np. „Krzemieniec miasto wielkiej tęsknoty” czy „Sybiracy 1940–1956”. Warto tu zwrócić uwagę, że od 1994 r. zgromadzono w muzealnej Kolekcji Sybirackiej ponad 1500 eksponatów, w zdecydowanej większości darowanych do zbiorów. W dużej części obiekty te wykorzystane były na trzech wystawach w Muzeum Niepodległości pod wspólnym tytułem „Sybiracy 1940–1956”. Pierwsza z nich, otwarta 10 lutego 1996 r. dla upamiętnienia szczególnie ważnej dla represjonowanych rocznicy pierwszej wywózki, eksponowana była w dwóch salach Pałacu Przebendowskich (Radziwiłłów), dwie następne w Oddziale Muzeum Niepodległości w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej, pierwsza na parterze, druga w salach pierwszego piętra. Autorką scenariuszy wystaw i ich komisarzem była właśnie Ania. Ukazywały one realia życia zesłańców na tzw. wolnym osiedleniu oraz w sowieckich łagrach. Dwóm pierwszym ekspozycjom towarzyszyły foldery „Sybiracy 1940–1956” autorstwa Anny Milewskiej-Młynik, wydane przez Muzeum Niepodległości w Warszawie w 1996 r. i w 2000 r. Trzecia z wystaw udokumentowana była folderem polsko-angielskim, przygotowanym również przez Anię. Jej autorstwa jest też wydany przez Muzeum Niepodległości katalog Kolekcji Sybirackiej tom I, pracowała również nad II tomem, który dotychczas nie został wydany.

Zarówno o Kolekcji Sybirackiej, jak też o wystawach w Muzeum Niepodległości poświęconych tematyce sybirackiej i kresowej pisała w wielu czasopismach: „Niepodległość i Pamięć”, „Zesłaniec”, „Sybirak”, „Wrocławskie Studia Wschodnie”, „Kwartalnik Stowarzyszenia Łagierników Żołnierzy Armii Krajowej” i w innych. Jej artykuły mówią o wybitnych zesłańcach zarówno carskich, jak też sowieckich. Pisała o Bronisławie Piłsudskim – bracie marszałka Józefa Piłsudskiego, badaczu dziejów i obyczajów Ajnów zamieszkujących Sachalin oraz Wyspy Japońskie i Kurylskie, Aleksandrze Sochaczewskim – malarzu Syberii i zesłańców z okresu carskiej Rosji, czy Marianie Jonkajtysie – autorze „Marsza Sybiraków”. Szczególnymi postaciami w dorobku dr Anny Milewskiej-Młynnik byli Seweryn Gross oraz Feliks Mostowicz. Sewerynowi Grossowi – zesłańcowi carskiemu do Kazachstanu – poświęciła swoją pracę doktorską, wydaną w 2012 r. nakładem Muzeum Niepodległości, zatytułowaną „Seweryn Gross wśród badaczy kazachskiego prawa zwyczajowego”. Feliks Mostowicz, syn polskich zesłańców z 1936 r., urodzony w Kazachstanie (obecnie mieszka w Polsce), poświęcił talent malarski tematyce zesłańczej, inspirując się w swojej twórczości wspomnieniami rodziny, sąsiadów i własnymi. Część jego obrazów znajduje się w Kolekcji Sybirackiej Muzeum Niepodległości. Były one prezentowane na wystawie przygotowanej przez Anię zatytułowanej „Malarski pamiętnik Feliksa Mostowicza”, której towarzyszył katalog jej autorstwa wydany pod tym samym tytułem.

Inną formą propagowania tematyki zesłańczej były inspirowane i inicjowane przez nią cykle spotkań, popularyzujących wiedzę o historii Polaków na Syberii i w Kazachstanie: „Przez tajgę, tundrę i stepy – śladami polskich zesłańców”, „Prawdy jawne i ukryte, czyli o czym świadczą sybirackie pamiątki” oraz „Gwiazdy na Syberii” przypominające polskich artystów przebywających na Syberii. Spotkania te cieszyły się dużym uznaniem i miały swoją stałą publiczność, a ich niewątpliwym walorem były prezentowane fotografie dokumentalne oraz współcześnie wykonane podczas licznych podróży Anny Milewskiej-Młynik po Rosji i Kazachstanie śladami polskich zesłańców i łagierników. Przez kilka lat swoje urlopy wypoczynkowe poświęcała na wyjazdy nad Bajkał, do Irkucka, Wierszyny i Usola, do Władywostoku, na Wyspy Sołowieckie, do Workuty czy do Kazachstanu, co było niezwykle pomocne w poznaniu warunków życia zesłańców i więźniów, a także w zrozumieniu ich psychiki.

Dr Anna Milewska-Młynik była czynnym członkiem Komisji Badań nad Historią Syberii Komitetu Historii Nauki i Techniki Polskiej Akademii Nauk, brała udział w pracach komisji egzaminacyjnych olimpiad historycznych o losach Polaków na Wschodzie oraz spektakli teatralnych i filmów dokumentalnych. Współpracowała z organizacjami kresowymi i sybirackimi, uczestniczyła w ich uroczystościach i spotkaniach środowiskowych oraz z redakcjami wydawanych przez nie czasopism. Współredagowała pismo Zarządu Głównego Związku Sybiraków „Zesłaniec”, a od 2017 r. pełniła funkcję redaktora naczelnego „Kwartalnika” Stowarzyszenia Łagierników Żołnierzy Armii Krajowej, angażując się z pasją w jego dalszy rozwój.

Społeczna Fundacja Pamięci Narodu Polskiego uhonorowała ją za całokształt pracy naukowej medalem Mater Polonia Nostra Est, a Zarząd Główny Związku Sybiraków Odznaką Honorową Sybiraka za wkład pracy w dokumentację dziejów Sybiru.

Ania miała jeszcze wiele niezrealizowanych planów: wystawę „Kresy i bezkresy”, kolejne spotkania z cyklu „Gwiazdy na Syberii”, książkowe wydanie relacji z podróży po Rosji i Kazachstanie „Przez tundrę, tajgę i stepy”, kolejne artykuły i wiele innych pomysłów. Szkoda, że plany te nie zostaną już zrealizowane.

Aniu, bardzo brakuje nam Twojej inspiracji, siły przekonywania, pasji i emocji, jakie wkładałaś we wszystko, czym się zajmowałaś. Pamięć o Tobie doda nam jednak siły do realizacji naszych wspólnych przecież zamierzeń. Śpij spokojnie!

Regina Madej-Janiszek

Muzeum Niepodległości w Warszawie

Comments are closed.

Sybiracy
Przeczytaj poprzedni wpis:
Zamknij

Liczba wejść na stronę: Licznik