Podsumowanie 30-letniej działalności gdyńskiego Koła Związku Sybiraków

Dodane przez: Beata Żyłkowska - Maj 2nd, 2019

Nawet gdybyś dał człowiekowi
wszystkie wspaniałości świata,
nic to mu nie pomoże,
jeśli nie ma przyjaciela,
któremu mógłby o tym powiedzieć.

Catharina E. Goethe

Po 125 latach zaborów, 11 listopada 1918 r. Polska odzyskała niepodległość, Polska zmartwychwstała.

Carscy kaci, a po nich Stalin stosowali różnego rodzaju represje na narodzie polskim za walkę o wolność. Jednym ze stosowanych ucisków były wywózki na Sybir, kiedyś w kibitkach, a w latach 1939–1956 w bydlęcych wagonach. Pod ciosem państw zaborczych naród polski utracił państwo, ale trwał w oporze. Wybuchały powstania, naród składał ofiarę krwi, jednak zawsze z wiarą w ostateczne zwycięstwo.

Aby Państwu przedstawić krótką genezę powstania Związku Sybiraków, muszę cofnąć się do początku XX w., do lat dwudziestych.

Pierwszy Zjazd Sybiraków odbył się w Warszawie w dniach 29–30 czerwca 1928 r. W zjeździe wziął udział prezydent Ignacy Mościcki, a niemogący wówczas uczestniczyć osobiście Józef Piłsudski otrzymał członkowską legitymację numer 1.

Tak rodziła się polska niepodległość, a wraz z nią Związek Sybiraków.

Gdyńskie Koło Związku Sybiraków

Zebranie założycielskie gdyńskiego Koła Związku Sybiraków odbyło się 14 kwietnia 1989 r. W zebraniu uczestniczyło 65 osób. Wybrano trzyosobowy zarząd Koła. Prezesem został Stanisław Świderski, sekretarzem Józefa Kierzkiewicz, a skarbnikiem Elżbieta Chełkowska.

Już 17 kwietnia 1990 r., w wielkanocny poniedziałek odbyło się uroczyste poświęcenie sztandaru gdyńskiego Koła Związku Sybiraków. Sztandar ufundowało małżeństwo z Anglii, Zofia i Fabian Świderscy.

Pomoc Zarządu Koła w uzyskiwaniu dokumentów

Koło szybko się rozrastało, już pod koniec grudnia 2007 r. liczyło 458 członków, a w szczytowym okresie było nas około 600. Pamiętam tłumy ludzi, którzy pragnęli zapisać się do Związku, wielu nie miało dokumentów. Zgodnie z ustawą ze stycznia 1991 r. o kombatantach i osobach represjonowanych należało przedstawić odpowiednie dokumenty, a była to karta repatriacyjna, którą wielu Sybiraków utraciło. Pisaliśmy do różnych instytucji, często bez efektu.

Tu ogromną pomocą służyła niezastąpiona sekretarz Zarządu Koła Józefa Kierzkiewicz, która nocami pisała rekomendacje. Zawsze czegoś brakowało. Obecnie „Nasza Ziutka” mieszka w Warszawie u córki, jest ciężko chora.

Dzięki pomocy Zarządu Koła blisko 420 naszych członków uzyskało uprawnienia osoby represjonowanej. Tu należy podziękować dr Magdalenie Tyszkiewicz, która wielu Sybirakom pomogła, ponieważ należało udowodnić, że występujące choroby zostały nabyte w czasie zesłania.

Nieustannie prowadzimy walkę o należne nam świadczenia, niestety nie mamy szczęścia.

Nie możemy obojętnie odwrócić się od przeszłości i zapomnieć, to druga racja definiująca istotę Związku

W latach 1994 i 1995 byliśmy współorganizatorami wystaw „Po agresji sowieckiej 17 września 1939 r.”. Druga wystawa miała podtytuł „Dzieci tułacze”. Obie były wystawione w Muzeum Miasta Gdyni. Wystawy miały dobrą prasę, dla nas nagrodą było to, że wystawę zwiedziła liczna grupa młodzieży i mieszkańców Gdyni. W czasie trwania wystawy nasi członkowie pełnili dyżury, podczas których opowiadali o swoich przeżyciach na Syberii.

Członkowie naszego Koła uczestniczyli w pracach nad powstaniem w Gdyni pomnika „Ku Czci Ofiar Stalinizmu”. Pomnik został uroczyście odsłonięty 8 lutego 1998 r. Pomnik usytuowano przy ulicy Puławskiego. To tu, w sąsiedztwie budynku przy ulicy Świętojańskiej 9, mieściła się siedziba Zarządu Głównego Informacji Wojskowej. W piwnicach tego budynku znajdowały się cele, w których więziono i katowano wojskowych i cywili. To tu katowano mojego dowódcę kpt. Bolesława Kuropatwę za to, że wiernie służył swej ojczyźnie i stanął w jej obronie w 1939 r. Pośrodku monumentu widnieją słowa naszego wieszcza Adama Mickiewicza: „Jeśli zapomnę o nich, Ty, Boże na niebie, zapomnij o mnie”.

Od dłuższego czasu tkwiła w nas myśl, aby w Gdyni w jakiś sposób upamiętnić zesłanie na Sybir oraz śmierć naszych bliskich, którzy pozostali na „nieludzkiej ziemi”.

Z inicjatywy Zarządu Koła powstał komitet budowy pomnika w składzie: Aleksander Ryziński, Halina Młyńczak, Józefa Kierzkiewicz i Waldemar Świto. Pomnik powstał przy ogromnej pomocy śp. inż. arch. Marii Jasińskiej, żony zmarłego Sybiraka, inż. arch. Mirosława Łaszka oraz śp. Marii Kafar. Patronat nad budową pomnika objął Wojciech Szczurek, prezydent miasta Gdyni. W dniu 17 września 2004 r. pomnik „W Hołdzie Zesłańcom Sybiru” został uroczyście odsłonięty i poświęcony. W czasie swojego wystąpienia powiedziałem: „Nie wiem, czy pomnik jest ładny, ale jest piękny w swej wymowie”.

Już w następnym roku, w dniu 17 września pomnik został uroczyście przekazany pod opiekę młodzieży IX Liceum im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Gdyni.

Od tego momentu pod pomnikiem odbywają się coroczne uroczystości Dnia Sybiraka. W uroczystości udział biorą władze miasta, reprezentanci organizacji kombatanckich, młodzież gdyńskich szkół, Kompania Honorowa i Orkiestra Reprezentacyjna Marynarki Wojennej.

Wydawnictwa książkowe

Nasi członkowie wydali 10 książek, w których opisują swoje losy na zesłaniu. Wielu Sybiraków należy do gdyńskiej Rodziny Katyńskiej. Współpracujemy z tą organizacją, ponieważ losy nasze są zbieżne. Wspólnie z nimi wydaliśmy piękną książkę pt. „Pisane miłością”. W książce znajdziemy wspomnienia o mojej mamie Oldze, która zmarła śmiercią męczeńską na Syberii.

Oprócz wydawnictw książkowych nasi członkowie publikują w „Rodowodzie”, „Sybiraku”, ja napisałem kilka artykułów do „Gazety Kijowskiej” o polskim dziecięcym zespole Lilia, który działa na Ukrainie, w Sądowej Wiszni – miasteczku, z którego zostałem wywieziony na Sybir. Kierownikiem zespołu Lilia jest od lat Halina Wójcicka.

Poczet sztandarowy

Nasze Koło posiada dobrze zorganizowany poczet sztandarowy. Muszę wymienić choć kilka nazwisk, które utkwiły w mej pamięci. Są to panie: Halina Rodziewicz, Irena Olejnik, Melania Szyler, z panów: śp. Stanisław Polak, Zygmunt Sztandera.

Obecnie pałeczkę przejęło młodsze pokolenie: Teresa Kaczmarek, Andżelika Stepnowska, Jan Okulicz, Waldemar Świto, Władysław Jasiński.

Nasz poczet sztandarowy bierze udział we wszystkich uroczystościach oraz odprowadza naszych Sybiraków na wieczną wachtę.

Współpraca z młodzieżą szkolną i organizacjami kombatanckimi

W okolicach Bożego Narodzenie na nasze spotkanie opłatkowe zapraszamy władze miasta Gdyni, pedagogów z zaprzyjaźnionych szkół oraz, co ważne, młodzież. W czasie uroczystości opowiadamy o swoich przeżyciach na zesłaniu.

Jesteśmy zapraszani do szkół na spotkania, różnego rodzaju konkursy. Spotykamy się z młodzieżą na lekcjach historii. W dniu 17 września wyjeżdżamy wspólnie z młodzieżą do Szymbarka na drugą część obchodów Dnia Sybiraka.

Przy Zarządzie Wojewódzkim Związku Sybiraków w Gdańsku powstało Stowarzyszenie Pamięci Polskiego Sybiru (obecnie Stowarzyszenie Pamięci Polskich Zesłańców Sybiru), którego prezesem został wybrany Andrzej Gogola (na nasz wniosek odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi).

W każdą rocznicę wywózki na Sybir spotykamy się pod naszym pomnikiem. Po modlitwie za zmarłych na „nieludzkiej ziemi” składamy kwiaty i, jeżeli pogoda pozwoli, wspominamy nasze przeżycia na Syberii.

W zakresie patriotyczno-obywatelskim Koło jest bardzo blisko powiązane z Kościołem. Od lat naszym kapelanem jest ks. prałat Henryk Kiedrowski, który jest zawsze z nami.

Nasze Koło jest cenione przez Zarząd Główny Związku Sybiraków oraz przez Zarząd Okręgowy w Gdańsku. Świadczy o tym ilość odznaczeń związkowych, jakie naszym członkom nadano. Na nasz wniosek nadano wiele odznaczeń osobom również spoza kręgu Sybiraków.

W dniu 79. rocznicy mordu katyńskiego, 13 kwietnia 2019 r. zostaną odznaczeni medalem „90. Rocznica Związku Sybiraków”: Hanna Śliwa-Wielesiuk – prezes gdańskiej Rodziny Katyńskiej oraz Zbigniew Szołyga, który na Ukrainie przekazuje młodzieży polskiej historię narodu polskiego w czasie II wojny światowej.

Marsz Pamięci Zesłańców Sybiru

Członkowie naszego Koła biorą udział w ogólnopolskim Marszu Pamięci Zesłańców Sybiru, który odbywa się corocznie w Białymstoku. Marsz ze sztandarami pochylonymi to wyraz „żywej pamięci”, której Związek Sybiraków będzie wierny do końca swego istnienia.

Przekazanie obowiązków

Po 27 szczególnie trudnych latach przekazałem swoje obowiązki prezesa Zarządu Koła Waldemarowi Świto. Z całego serca życzę nowemu prezesowi wielu sukcesów i wytrwałości w pełnieniu tych zaszczytnych obowiązków.

Nie sposób wymienić wszystkie osoby, które przyczyniły się do wykonania statutowego zadania, jakim jest pomoc i opieka nad słabszymi oraz przekazywanie młodemu pokoleniu historii Polskiego Sybiru.

Chciałbym serdecznie podziękować miłym paniom: Marii Markiewicz z Zarządu Głównego, Kalinie Jaskólskiej i Beacie Żyłkowskiej z biura Zarządu Głównego oraz Zosi Kłoczko, Irence Witort i Eli Dukland z Zarządu Okręgowego Związku Sybiraków w Gdańsku. Zawsze miłe i w trudnych chwilach skore do pomocy. Ściskam Was mocno.

Kochane koleżanki i koledzy – zadanie, które wykonaliśmy przez 27 lat, to wasza zasługa, bez Was nic bym nie zrobił. Oddałem Wam swój czas, swoje umiejętności oraz serce. Bardzo Wam wszystkim dziękuję.

Sztandar Koła ZS w Gdyni

Otwarcie wystawy „Po agresji sowieckiej 17 września 1939 r.”

Pomnik „Ku Czci Ofiar Stalinizmu”, poświęcony 8 lutego 1998 r.

Grupa młodzieży podczas Dnia Sybiraka pod pomnikiem „W Hołdzie Zesłańcom Sybiru”

Kompania Reprezentacyjna Marynarki Wojennej w czasie uroczystości Dnia Sybiraka pod naszym pomnikiem

Grupa Sybiraków pod pomnikiem „W Hołdzie Zesłańcom Sybiru”

Uczestnicy uroczystości Dnia Sybiraka (od lewej): Teresa Kaczmarek, Aleksander Ryziński, Alicja Łazarska, Dorota Arciszewska-Mielewczyk, wojewoda pomorski Dariusz Drelich, Halina Młyńczak, Melania Szyler

Poczet sztandarowy w składzie: Melania Szyler, śp. Stanisław Polak, Zygmunt Sztandera

Poczet sztandarowy w składzie – młodsze pokolenie (od lewej): Teresa Kaczmarek, Jan Okulicz, Angelika Stepnowska

Spotkanie opłatkowe Koła w klubie Marynarki Wojennej, 17 grudnia 2015 r.

Młodzież Zespołu Szkół nr 13 w Gdyni w Szymbarku przed chatą przywiezioną z Syberii

Halina Młyńczak i Aleksander Ryziński w czasie lekcji historii z młodzieżą IX LO im. Marszałka J. Piłsudskiego w Gdyni

Autor: Aleksander Ryziński

Comments are closed.

Sybiracy
Przeczytaj poprzedni wpis:
Uroczystości Kwiecień Miesiącem Pamięci Golgoty Wschodu we Wrocławiu 24–26 kwietnia 2019 r.

Posiedzenie Zarządu Głównego https://photos.app.goo.gl/PSzEsuinwWRcb3vk9 Spotkanie Pokoleń https://photos.app.goo.gl/nS22dWDPWn1TMKTt5 VII Marsz upamiętniający ofiary Golgoty Wschodu https://photos.app.goo.gl/H1GV9J7LGtmRTb9S7

Zamknij

Liczba wejść na stronę: Licznik