Trzydzieści lat działalności trudno przedstawić w krótkim tekście, ograniczę się jedynie do wymienienia najważniejszych spraw i działań.

Główne dziedziny działalności:

Oddział posiada Zarząd, złożony z kilkunastu osób, wybierany na trzyletnie kadencje. Pierwszym prezesem był Wiesław Krawczyński, kolejno – Józef Halski, Jan Grodzicki (przez trzy kadencje) i Aleksandra Szemioth.

Przyjmowanie zapisów do Związku – w ciągu krótkiego czasu zapisało się ponad 2 tys. osób z Krakowa i z okolic. Wyróżniały się dwie główne grupy – byli więźniowie łagrów i osoby deportowane. Inspiratorami powstania Oddziału Związku Sybiraków w Krakowie byli przede wszystkim łagiernicy: Tadeusz Wilczyński, Wiesław Krawczyński, Józef Halski, Mieczysław Pudek i inni, do nich dołączyły osoby deportowane, m.in. Zofia Ciesielska, Agnieszka Winiarska, Maria Kania, Władysława Łuczyk, Ludwika Liszka, Aleksandra Szemioth i wiele innych.

Komisja Weryfikacyjna sprawdziła papiery wszystkich członków, którzy na tej podstawie otrzymali uprawnienia kombatanckie. Te same dokumenty posłużyły do ubiegania się o uprawnienia inwalidy wojennego. To wymagało poddania się badaniom lekarskim. Większość członków Oddziału uzyskała takie uprawnienia i związaną z nimi rentę. Po jakimś czasie zmieniono tytuł uprawnienia na uprawnienia osoby represjonowanej, przywileje pozostały takie same. Prace weryfikacyjne prowadził głównie śp. Józef Halski.

Komisja Charytatywna, zorganizowana przez Władysławę Łuczyk, działała sprawnie na rzecz osób wymagających pomocy. W Komisji pracowało około 10 osób. W latach następnych Komisji przewodniczyła Ewa Janowiec, która prowadziła także Klub Sybiraków.

Komisja Historyczna, prowadzona przez Aleksandrę Szemioth, działała na rzecz upamiętnienia losów zesłańczych poprzez gromadzenie dokumentów archiwalnych, organizowanie wystaw (sześć dużych ekspozycji), wygłaszanie prelekcji, głównie dla uczniów szkół krakowskich, a też w innych miastach, i działalność wydawniczą. Wydano 17 tomów w serii wspomnieniowej „Tak było… Sybiracy”, dwa tomy „Materiałów Źródłowych” i kilka pozycji poza tymi seriami. W Komisji pracowało około 10 osób, wszyscy z merytorycznym przygotowaniem.

Działało Biuro Zarządu, w ostatnich kilku kadencjach prowadzone było przez Krystynę Wierzbicką, która m.in. przygotowywała dokumenty członków Oddziału do uzyskiwania odznaczeń, takich jak Krzyż Zesłańców Sybiru i innych.

Od początku Biuro redaguje komunikat pt. „Sybirak”, wydawany kilka razy do roku; najnowszy ma numer 82. Jego redaktorami byli kolejno: Janina Tyczyńska, Zofia Ciesielska, Józef Halski, Teodor Gąsiorowski wraz z Lechem Trzaską, Krystyna Wierzbicka i aktualnie Aleksandra Szemioth.

Kapelanami krakowskiego Oddziału Związku Sybiraków byli ojcowie kapucyni – o. Albin Janocha, o. Józef Marecki, a obecnie od kilku lat o. Jerzy Pająk.

Sybiracy z Krakowa nawiązali współpracę ze Szkołą Podstawową w Krzęcinie i z jej drużyną harcerską – harcerze biorą udział we wszystkich naszych uroczystościach.

Ważna jest współpraca z Oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie oraz z Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń przy Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie, a kierowanym przez prof. Huberta Chudzio.

Obecnie prace Oddziału Związku Sybiraków ulegają ograniczeniu, a to ze względu na stan zdrowia i zaawansowany wiek jego członków. Liczebność Oddziału spadła do około 500 osób.

Siedziba Biura Zarządu krakowskiego Oddziału Związku Sybiraków znajduje się w budynku Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, przy ul. Basztowej 22. Komisja Historyczna miała osobny lokal na ul. Rzeźniczej, obecnie przeniosła się również na ul. Basztową. Jesteśmy wdzięczni kolejnym wojewodom małopolskim za użyczenie nam miejsca do działalności.

Sybiracy z Krakowa biorą udział we wszystkich uroczystościach religijnych i rocznicach patriotycznych organizowanych w naszym mieście – delegacja Sybiraków występuje zawsze ze swoim pocztem sztandarowym. Mamy także własne uroczystości – rocznice kolejnych deportacji w głąb ZSRR, Dzień Sybiraka 17 września, coroczne pielgrzymki na Jasną Górę do Częstochowy i do grobu naszego patrona św. Rafała Kalinowskiego w Czernej. Co roku, 4 lipca, jest przez nas zamawiana msza święta w katedrze wawelskiej za duszę gen. Władysława Sikorskiego w rocznicę jego tragicznej śmierci.

Dla upamiętnienia swoich syberyjskich losów Sybiracy z Krakowa ufundowali trzy tablice: w Krużganku Loretańskim w klasztorze oo. Kapucynów w Krakowie, w sanktuarium w Czernej i na murze kościoła św. Idziego, na pl. o. gen. Adama Studzińskiego, u stóp Wawelu.

Najnowsza tablica, ufundowaną przez Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, z inicjatywy prof. Huberta Chudzio, upamiętnia Zebranie Założycielskie Krakowskiego Oddziału Związku Sybiraków w jego 30. rocznicę. Tablicę odsłonięto 13 maja 2019 r. Jest ona umieszczona przy wejściu do auli uczelni, tam gdzie odbyło się to zebranie 13 maja 1989 r. Możliwość spotkania w tym miejscu zawdzięczamy staraniom naszej członkini, prof. Zofii Ciesielskiej, która była wówczas wykładowcą na Uniwersytecie Pedagogicznym.

W uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej udział wzięły poczty sztandarowe krakowskiego Oddziału ZS, Uniwersytetu Pedagogicznego i drużyny harcerskiej z Krzęcina. Przy mikrofonie prof. Hubert Chudzio, inicjator ufundowania tablicy

Odsłonięcia tablicy dokonali rektor Uniwersytetu Pedagogicznego prof. dr. hab. Kazimierz Karolczak i prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków Aleksandra Szemioth

Delegacja Sybiraków złożyła kwiaty pod tablicą

Tablica upamiętniająca 30. rocznicę reaktywowania Oddziału Związku Sybiraków w Krakowie

Autor: Aleksandra Szemioth, prezes Zarządu Oddziału ZS w Krakowie, zdjęcia Wanda Puszko-Tarnawska

Click to listen highlighted text!