Uroczystości Dnia Sybiraka w powiecie międzychodzkim 16-17 września 2020 r.

Tegoroczne obchody „Dnia Sybiraka”, tak jak w poprzednich latach, odbyły się pod hasłem „Pamiętamy o ofiarach sowieckiej agresji na Polskę
17 września 1939 r.”.
W tym roku, z tymi uroczystościami, zbiegło trzecie wydanie „Naszej Sybiriady” – książki,  której podtytuł brzmi: „Losy mieszkańców powiatu międzychodzkiego dotkniętych represjami sowieckimi w latach 1939 – 1956”. Ta zbieżność wpłynęła na wzbogacenie treści „Dnia Sybiraka”.
W trzecim wydaniu „Naszej Sybiriady” opisujemy dodatkowo 14 postaci tytułowych  dotkniętych represjami niejako „nowo odkrytych Sybiraków” w naszym środowisku. Dziewięć z czternastu opisywanych „nowych” postaci spoczywa na międzychodzkich cmentarzach. W związku z powyższym w dniach 16 i 17 września zwyczajem lat minionych na grobie każdego Sybiraka nastąpiło uroczyste odsłonięcie nagrobnych Tabliczek Pamięci.

Dnia 16 września na cmentarzu w Łowyniu odsłonięto Tabliczkę na grobie Augustyna Makowiaka. Odsłonięcia dokonała córka Eleonora Lombardo. Uczestnikami byli członkowie rodziny, delegacja młodzieży ze Szkoły Podstawowej w Łowyniu z dyrektorem Andrzejem Paplą i pedagogiem szkolnym Sławomirem Kaszyńskim. Obecny był też Ryszard Sulej – Prezes Koła Związku Kombatantów – jako fundator Tabliczki.

O godz. 1030 podobna uroczystość odbyła się na cmentarzu w Kamionnie. Odsłonięto Tabliczkę Pamięci na grobie Elżbiety Lombardo i Mariana Jeronimo. Obecni byli liczni członkowie obu rodzin, delegacja młodzieży szkolnej ze sztandarem pod opieką nauczycielki Jolanty Klawe. Fundatorem Tabliczek była Fundacja 700-lecia Kamionny reprezentowana przez Prezesa Henryka Paecha.

Na cmentarzu w Kwilczu odsłonięto Tabliczkę na grobie Józefa Dziubaka. Dokonały tego wnuczki Elżbieta Lubik i Marzena Nowak. Obecna była delegacja młodzieży szkolnej pod opieką Wice Dyrektora Marcina Lehmanna. Fundatorem Tabliczki był Urząd Gminy w Kwilczu. W uroczystości uczestniczyli Zastępca Wójta Sławomir Wrębel i Kierownik Wydziału Promocji Jakub Melcer. Zastępca Wójta w swym wystąpieniu zadeklarował stałą opiekę nad wszystkimi grobami zesłańców Sybiru na terenie całej gminy.

O godzinie 1330 na cmentarzu w Mościejewie odsłonięto Tabliczkę Pamięci na grobie Michała Stańko. Uczyniła to córka Maria Śmigielska. Złożono również kwiaty i zapalono znicze na dwóch grobach sybirackich. Wraz z członkami rodzin obecny był Przewodniczący Rady Powiatu Ryszard Skiba. Tabliczkę ufundował Urząd Gminy w Chrzypsku Wielkim.

Dnia 17 września podobne uroczystości odbyły się przy czterech grobach
na cmentarzu w Międzychodzie. Na grobie Zygmunta Wielgosza odsłonięcia Tabliczki Pamięci dokonała córka Maria Sobczak. Wiesława Studzińska dokonała aktu odsłonięcia na grobie teścia Hieronima Studzińskiego. Podobną ceremonię spełniła Elżbieta Kapusta Łapsza przy grobie matki i babci. Przy grobie Wincentego Więckiewicza spotkały się aż trzy pokolenia – wnuczki Małgorzata i Ewa z córką i wnuczkami:

Fundatorami tabliczek byli Prezes Koła Związku Kombatantów Ryszard Sulej i Cech Rzemiosł reprezentowany przez Wacława Napierałę.

Przy każdym z odwiedzanych grobów w dniach 16 i 17 września krótką historię przedstawił Prezes Koła Sybiraków Adam Nowak. Wspomnienia przyczyniły się do wzruszeń członków rodzin, a szczególnie dla tych najmłodszych, którzy często po raz pierwszy usłyszeli niesamowitą historię o swym prapradziadku. Dokumentowaniem tych uroczystości
i wzruszających spotkań 16 i 17 września zajmowali się Artur Paczesny – przedstawiciel Centrum Animacji Kultury w Międzychodzie, kierujący Muzeum i Krzysztof Sobkowski – redaktor tygodnika międzychodzko – sierakowskiego”.

O godzinie 1600 w kościele na Lipowcu odbyła się uroczysta msza w intencji ofiar sowieckiej agresji. Mszę odprawiał ksiądz dziekan Roman Grocholski. Do mszy, jako ministrant, służył członek naszego Koła, wnuk Sybiraka, Wacław Napierała. Podczas nabożeństwa wystąpił chór młodzieżowo-dziecięcy pod dyrekcją organisty Krzysztofa Dobkiewicza. Przed mszą z okolicznościowym odczytem  wystąpił prezes katolickiego stowarzyszenia – Edmund Stronka. Te trzy inicjatywy wzbogacające ceremonię mszalną były dla członków Koła i ich rodzin miłą i wzruszającą niespodzianką. Prezes Koła po mszy serdecznie podziękował za te „niespodzianki”. Zgromadzeni w kościele poparli to podziękowanie głośnymi oklaskami. Przed i po mszy w sposób indywidualny składano kwiaty i zapalono.

Następnym punktem uroczystości było spotkanie o godzinie 1700 członków Koła z władzami powiatu i gminy. Zebranych w sali widowiskowej CAK powitała Dyrektor Natalia Czarnecka – imiennie wymieniając czterech, jeszcze żyjących, Sybiraków, tj. Eugeniusz Śliwiński – 91 lat, Adam Nowak – 89 lat, Regina Szulc – 85 lat i Wiktor Prokopczuk – 76 lat. Prezes Koła przywitał wszystkich zebranych (było ponad 40 osób), a imiennie Starostę – Rafała Litke, sekretarza UMiG Międzychód – Tomasza Ruckiego, Burmistrza UMiG Sieraków – Witolda Maciołka, Wójta Kwilcza – Stanisława Mannka i przedstawicielkę gminy Chrzypsko – Klaudię Kolanowską. Zarząd Główny Związku Sybiraków reprezentował członek tego Zarządu – Mieczysław Wirszyc.

Po wysłuchaniu Hymnu Sybiraków Dyrektor CAK odczytała krótkie recenzje – promocje „Naszej Sybiriady” napisane przez redaktora Piotra Bojarskiego i przez Starostę Rafała Litke. Następnym punktem uroczystości był występ zespołu wokalnego „Fin-Art” pod dyrygenturą Teresy Cichosz.

Mieczysław Wirszyc dokonał wręczenia odznaczeń. Złote Odznaki Honorowe za zasługi dla Związku Sybiraków otrzymali: Janina Chołołowicz, Ryszard Jaskuła, Starosta Rafał Litke. Srebrną Odznakę Honorową za zasługi dla ZS otrzymał Ryszard Sulej. Odznaki Honorowe Sybiraka otrzymali: Barbara Tuczyńska Nowak, Henryk Paech i Wacław Napierała. OHS dla instytucji otrzymali: Gmina Chrzypsko Wielkie i Drukarnia Międzychód – Bożena Wesołowska Drobik. Kopię tego odznaczenia z dopiskiem „Dla matki chrzestnej Naszej Sybiriady” otrzymała składacz druku – Edyta Stachowiak.

Starosta Rafał Litke i redaktor TM-S Krzysztof Sobkowski wręczyli w imieniu Kapituły Plebiscytu „Osobowość Roku 2019” Głosu Wielkopolskiego, statuetkę i dyplom Prezesowi Koła Adamowi Nowakowi.

Nastąpiły też wystąpienie gości. Głosy zabrali: Starosta Rafał Litke, Wójt Kwilcza Stanisław Mannej, Burmistrz Sierakowa Witold Maciołek i Sekretarz UMiG Międzychód Tomasz Rucki.

Następnym punktem programu było wręczenie III wydania „Naszej Sybiriady”, jako wyraz podziękowania za działalność na rzecz Sybiraków. Wyczytywanym osobom przez Prezesa książki wręczali Joanna Szydłowska i Artur Paczesny – członkowie Koła. Książki otrzymały 24 osoby. W tym miejscu należy wspomnieć, że Starosta Rafał Litke wykupił dla Koła ZS 40 egzemplarzy III wydania „Naszej Sybiriady”. Z tej liczby 11 egzemplarzy już wcześniej otrzymały rodziny nowo opisywanych postaci, 24 egz. jako wyraz podziękowania, Zarząd Oddziału ZS w Gorzowie Wlkp – 2, Zarząd Główny ZS w Warszawie – 1, Muzeum Sybiraka w Białymstoku – 1, IPN w Poznaniu – 1 egz. Razem 40 egzemplarzy. Staroście Powiatu bardzo dziękujemy.

Nowym członkom Koła – 6 osób – wręczono legitymacje członkowskie. Na zakończenie były jeszcze wolne głosy. 

Na zdjęciu: Janina Chołołowicz, Ryszard Jaskuła, Starosta Rafał Litke, Ryszard Sulej, Barbara Tuczyńska Nowak, Henryk Paech, Wacław Napierała, Bożena Wesołowska Drobik. Edyta Stachowiak

Janina Chołołowicz, Adam Nowak