Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego obchodziło w dniu 26 listopada 2010 r. 269. rocznicę tej najstarszej szkoły na Górnym Śląsku. W trakcie uroczystości odsłonięta została tablica ku pamięci nauczyciela tej szkoły, profesora matematyki, sybiraka i łagiernika Stanisława Ciska.

Stanisław Cisek urodził się w Brzezowcu koło Brzeska w 1904 r. Był ochotnikiem w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. Studia ukończył na Uniwersytecie Jagiellońskim i od 1928 r. był nauczycielem matematyki w Seminarium Nauczycielskim w Pszczynie, a od 1938 r. w Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego.

Społecznie pracował jako sekretarz Związku Rezerwistów na powiat pszczyński, działał też w Lidze Ochrony Powietrznej Państwa. Z tych powodów znalazł się na liście do rozstrzelania po wkroczeniu Niemców. Ostrzeżony jednak przez niemieckiego konfidenta, zdołał 1 września 1939 r. opuścić z rodziną Pszczynę. Uchodził przed frontem aż na Wołyń. Pozostali z listy, powstańcy śląscy i harcerze, zostali rozstrzelani i pochowani na uroczysku „Trzy Dęby”.

W czerwcu 1940 r. Stanisław Cisek został wraz z żoną i dwojgiem małych dzieci zesłany na Sybir w miejscowości Potasznia, powiat Kostopol. Tam w permskiej obłaści (Majkor, Kudymkar) pracował ciężko w hucie żelaza, potem jako pomocnik maszynisty na kolei, wreszcie jako woźnica. Bywał aresztowany za odmowę przyjęcia sowieckiego obywatelstwa oraz jako mąż zaufania z upoważnienia polskiej ambasady w Kujbyszewie.

W 1944 r. został przesiedlony z rodziną do sowchozu w Raskatowie nad Wołgą, saratowska obłaść. Tutaj w 1945 r. został aresztowany i zasądzony na 5 lat łagru. Po zwolnieniu, przez dwa lata pracował w kołchozie. Ambasada polska w Moskwie odmówiła mu wszelkiej pomocy w staraniach o powrót do kraju. Władze sowieckie zaś zgodę na powrót do Polski uzależniły od przyjęcia ich obywatelstwa. Wobec szantażu, zgodził się. Otrzymał wówczas pozwolenie „na odwiedzenie” w Polsce żony i dzieci. Powrócił w 1952 r. Podjął znów pracę w Liceum Ogólnokształcącym, w którym nauczał aż do emerytury w 1969 r.

Przez pierwsze lata żył w ciągłym niepokoju przed odesłaniem do Rosji, gdyż co pół roku musiał meldować się w konsulacie sowieckim w Krakowie. Obywatelstwo polskie przywrócono mu dopiero po 1956 r.

Uroczystość odsłonięcia tablicy była wielkim wydarzeniem w życiu szkoły. Staraniem Koła Sybiraków w Tychach zorganizowana była towarzysząca wystawa o Sybirze i miejscowych Sybirakach. Prezes Oddziału w Katowicach pani Danuta Sedlak za zasługi szkoły, która otacza pamięcią sybiracką martyrologię, odznaczyła sztandar szkoły Odznaką Honorową Sybiraka. Odznaczenie naszego Związku zostało wręczone dyrektor szkoły pani Renacie Dyrdzie, nauczycielce historii pani Marii Szostak oraz pani Celinie Bieli, sekretarz Urzędu Miasta w Pszczynie, za wieloletnią opiekę nad miejscowymi Sybirakami.

Obecna była rodzina Stanisława Ciska, dzieci-Sybiracy, córka Bronisława Pastwińska, syn Andrzej Cisek i zięć Roman Pastwiński. Tablicę odsłonił wnuk Maciej Pastwiński.

Treść tablicy upamiętniającej profesora Stanisława Ciska:

STANISŁAW CISEK

1904–1996

OCHOTNIK WOJNY

POLSKO-BOLSZEWICKIEJ 1920

SYBIRAK I ŁAGIERNIK 1940–1952

PROF. MATEMATYKI

SEMINARIUM NAUCZYCIELSKIE

LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE

IM. BOLESŁAWA CHROBREGO

W PSZCZYNIE

26 XI 2010

Oprac.: Roman Pastwiński

Click to listen highlighted text!